Borstsparende chirurgie (tumorectomie)

Borstsparende operaties zijn mogelijk geworden dankzij de aanvullende behandeling met bestraling of radiotherapie.
Bij deze operatie wordt enkel de tumor weggenomen, weliswaar met een veiligheidsmarge. Dat wil zeggen met een zone van gezond weefsel rond het kwaadaardig letsel om er zo zeker mogelijk van te zijn dat er geen kwaadaardige cellen in de borst achterblijven. Indien de tumor klinisch gezien niet tastbaar is, zal in de tumor een “harpoen” worden aangebracht om hem voor de chirurgische ingreep beter te lokaliseren.
Bij een borstsparende operatie is het tevens de bedoeling dat de volledige verwijdering van de tumor een correct cosmetisch resultaat geeft. Indien nodig zal beroep worden gedaan op de plastische chirurg om een onmiddellijke reconstructie van de borst uit te voeren met tevens de mogelijkheid, indien nodig, een borstcorrectie uit te voeren ter hoogte van de andere borst. Dit wordt voor de operatie met de patiënte besproken.

Alleen als in deze eerste lymfeklier een uitzaaiing wordt gevonden, worden ook de andere lymfeklieren verwijderd.

Borstamputatie

Bij deze operatie wordt de aangetaste borst volledig afgezet. Hierbij worden de overliggende huid en de tepel weggenomen. Aangezien de borstklier tot in de oksel uitloopt, resulteert dit in een vlakke borstkaswand.


Radiotherapie dient  sowieso te gebeuren bij borstsparende chirurgie. Soms dient er ook een mastectomie te gebeuren.

De reconstructie van de borst na amputatie is een persoonlijke keuze. Sommige vrouwen zullen liever een externe borstprothese dragen; anderen zullen kiezen voor een reconstructie met plastische chirurgie, onmiddellijk of uitgesteld.
Elke chirurgische behandeling moet aangepast worden aan de mogelijkheden en aan de individuele wensen van elke patiënte.
Wanneer een borstamputatie gepaard gaat met een onmiddellijke reconstructie, probeert men zoveel mogelijk overliggende huid te bewaren waardoor het litteken kleiner is .
Drie reconstructiemogelijkheden zullen aan de patiënte aangeboden worden: een volledige amputatie, ofwel met reconstructie door prothese, ofwel met herstel van het volume door middel van een huidspierlap afkomstig van de rug, of met herstel van het volume door middel van een huidspierlap afkomstig van de buik. Deze technieken worden in detail uitgelegd in het hoofdstuk over plastische chirurgie (zie pagina 18).
 

Uitzaaiingen in de lymfeklieren opsporen via de poortwachtklier

Nadeel :
Bij patiënten zonder uitzaaiingen zullen de oksellymfeklieren onnodig verwijderd worden. Tot voor kort was er echter geen andere manier om lymfeklieruitzaaiingen op te sporen. Bij kleine tumoren kan men nu met een veel kleinere operatie vaststellen of er uitzaaiingen in de lymfeklieren zijn. Hierbij verwijdert men enkel de eerste lymfeklier die rechtstreeks in verbinding staat met de tumor, de zogenaamde poortwachtklier.

Procedure? 
Op de dag van de operatie wordt u 's morgens vroeg op de afdeling Nucleaire Geneeskunde verwacht, waar een volstrekt ongevaarlijke hoeveelheid licht radioactieve vloeistof wordt ingespoten rond de borsttumor. Vervolgens worden een aantal foto’s opgenomen. Tijdens de operatie wordt de licht radioactieve poortwachtklier met behulp van een speciale sonde gemakkelijk opgespoord en verwijderd. Deze wordt dan onmiddellijk microscopisch onderzocht. Als de poortwachtklier geen kwaadaardige cellen bevat, wordt de operatie beëindigd; indien er toch kwaadaardige cellen aanwezig zijn, worden tijdens dezelfde narcose alle overige okselklieren verwijderd. Soms gebruikt de chirurg nog een blauwe kleurstof om op een andere wijze de lymfebanen en lymfeknopen aan te tonen. Na de operatie kan die blauwe kleurstof nog wat zichtbaar blijven. Dit heeft echter niets te maken met de radioactiviteit, die na 24 uren volledig verdwenen zal zijn.

Okselklieruitruiming
Het microscopisch onderzoek van de klieren is belangrijk in verband met de beslissing over de verdere behandeling.
Bij een volledige okseluitruiming is het aantal verwijderde klieren wisselend van patiënte tot patiënte.
Onmiddellijk na de operatie wordt een drain (plastic buisje) aangebracht om bloed en wondvocht uit de okselholte te verwijderen. De duur van de drainage is wisselend van patiënte tot patiënte, maar de patiënte hoeft hiervoor niet langer in het ziekenhuis te blijven.
Thuiszorg wordt georganiseerd. De thuisverpleegkundige vervangt het drainagepotje iedere dag en verzorgt tevens de wonde.

De patiënte heeft tweemaal per week een afspraak met de chirurg om te evalueren of de drain al of niet kan worden verwijderd.
Bij het uitvoeren van een okselklieruitruiming dienen enkele huidzenuwen doorgesneden te worden, wat een slapend of prikkelend gevoel tot gevolg heeft ter hoogte van de huid van de okselholte, de binnenzijde van de bovenarm en de achterste okselplooi. Kinesitherapie is noodzakelijk om de volledige mobiliteit van schouder en arm terug te winnen.

"Iedere ingreep op de okselklieren houdt altijd een risico op lymfoedeem in, ook al is de ingreep correct uitgevoerd!"

Een lymfoedeem is een zwelling van de arm die na de chirurgische ingreep kan optreden.

Indien de omtrek ter hoogte van verschillende delen van de arm met meer dan 2 tot 3 cm is toegenomen, kan men van echt lymfoedeem spreken en dient bijgevolg lymfedrainage te gebeuren.